Warstwa czynna

Warstwa czynna wieloletniej zmarzliny to jej górna warstwa, która latem topnieje i zamarza ponownie jesienią.

Na obszarach, gdzie lata są zimne, warstwa czynna jest bardzo cienka (np. tylko 10 cm na Wyspie Ellesmer’a w Kanadzie). Tam, gdzie w porze letniej temperatury są wyższe, jest grubsza (około 2,5 metrów w Jakucku w Rosji).

Z kolei w miejscach, gdzie wieloletnia zmarzlina ma charakter nieciągły, aktywna warstwa może być jeszcze grubsza (5 metrów w Yellowknife w Kanadzie).

Nie tylko temperatura zewnętrzna, ale również charakter macierzystego materiału gruntu wpływa na zróżnicowanie miąższości warstwy czynnej. Ze względu na lepszą przewodność, warstwa czynna w glebach piaszczystych czy żwirowych może być nawet pięć razy grubsza niż w glebach gliniastych.

Chociaż w rejonie wieloletniej zmarzliny występuje wiele gatunków roślin, to rosną one głównie właśnie na warstwie czynnej, ponieważ korzenie nie mogą przeniknąć przez zamarzniętą ziemię pod spodem.

W związku z globalnym ociepleniem, obserwuje się, że warstwa czynna wieloletniej zmarzliny jest coraz grubsza i ma generalnie coraz wyższą temperaturę. W takiej sytuacji intensyfikują się procesy rozkładu materii organicznej, w jaką górna warstwa jest bogata, produktem procesu rozkładu jest metan (CH4), przedostający się do atmosfery.

Gradient temperatury gruntu w profilu pionowym

Rozmarzająca zmarzlina na wybrzeżu – A © USGS

Polarpedia terms are created by EDU-ARCTIC Consortium, which holds responsibility for quality of translations in following languages: Polish, French, Danish, Norwegian, German, Russian, Italian, unless indicated otherwise. If you see an error - please contact us: edukacja@igf.edu.pl.
European Union flag This project (EDU-ARCTIC) has received funding from the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme under grant agreement No 710240. The content of the website is the sole responsibility of the Consortium and it does not represent the opinion of the European Commission, and the Commission is not responsible for any use that might be made of information contained.
Designed & hosted by American Systems Sp. z o.o.